خرم آبادپايتخت تاريخ وتمدن ايران زمين

قدمتي به اندازه تاريخ. اينجا پايتخت تارخ و تمدن ايران زمين است .

Thu, 16 Apr 2009 08:12:00 GMT

تاريخ سکونت در خرم آباد

شهري که امروزه به نام خرم آباد نامبردار شده‌است، از نخستين سکونت گاهاي مردم ايران به شمار مي‌رود. غارهاي مسکون دره خرم آباد (غارهاي کنجي، يافته، پاسنگر، گراجنه، اشکفت قمري و...) حاوي آثار زندگي انسان غار نشين در دوره‌هاي موسترين، بارادوستي و زارزي است و «بنابر تاريخ گذاريهاي از را آزمايش راديو کربن در غار کنجي (واقع در دره خرم آباد لرستان)قدمت آثار از 40 تا 50 هزار سال است». گزارش و نتيجه پژوهش و بررسيهاي دکترفرانک هو استاد دانشگاه رايس [5] آمريکا و همکارش، فلانري و ديگر پژوهشگران همراه ايشان که در سالهاي 1342 و 1343 خورشيدي در لرستان انجام گرديد و به سال 1967 در امريکا نشر يافت (دوره پيش از تاريخ در جنوبغربي ايران «لرستان»، ص 4)در بردارنده اطلاعات ارزنده‌اي از دوره پيش از تاريخ خرم آباد است. فرانک هول مي‌نويسد: «بهترين اطلاعات ما راجع به سکونت و نحوه امرار معاش انسانهاي اواخر پلاستوسن {دوره چهارم زمين شناسي } مربوط به دره خرم آباد لرستان واقع در جنوب غربي ايران است. دره خرم آباد به درازاي 15و پهناي 10کيلومتر بين کوههاي آهکي که به موازات هم کشيده شده‌اند و در ارتفاع 1170 متر از سطح دريا واقع شده‌است. کوههاي اطراف آن به صورت يک منبع ذخيره آب در آمده‌اند. دره خرم آباد داراي چشمه‌هاي آب خنک و تعدادي غار است. به هم فشردگي اين دره و وجود غارهاي متعددي که به وسيله انسانهاي پيش از تاريخ اشغال گرديده، سبب شد که ما اين دره را مرکز تحقيقات مربوط به دوره پالئوليتيک ميانه ديرينه سنگي قرار دهيم. تا کنون ما 17 محل از اقامتگاههاي انساني دوره ديرينه سنگي را در اين دره يافته‌ايم آنچه مسلم است اين است که با تحقيقات بيشتر مي‌توان محلهاي بيشتري پيدا نمود. از اين 17 غار، دست کم 5 غار از انها مربوط به دوره ديرينه سنگي بوده و شامل تمدن موستري [ دوره ميانه ديرينه سنگي ] و متجاوز از شش غار ديگر متعلق به ديرينه سنگي فوقاني و شامل تمدن بارادوستي است، 2 غار ديگر نيز مربوط بهپايان ديرينه سنگي فوقاني و شامل تمدن زارزي بوده شايد شش غار ديگر نيز مربوط به ديرينه سنگي فوقاني باشند.آثار خرم آباد حاکي از سکونت دامنه دار و مداومي در زاگرس هستند.فرانک هول « 13مورد تاريخ يابي به وسيله راديو کربن از آثار ديرينه سنگي در دره خرم آباد» انجام داده ايت که «دو مورد مربوط به دوره موستري و 11 مورد مربوط به مرحله، بارادوستي بوده، 2 مورد نمونه موستري از لايه زيرين غار کنجي به دست آمده و تاريخ آن متجاوز از 40 هزارسال» است و «نمونه بارادوستي به دست آمده از غار يافته بين 21 هزار تا 40 هزار سال پيش تاريخ گذاري شده‌اند» فرانک هول «به علت وفور محلهاي دوره ديرينه سنگي دردره خرم آباد به يک دسته بندي موقتي از محلهاي مسکوني» به شرح زير دست يافته‌است : «1-اقامتگاههاي فصلي که احتمالا به وسيله 1 يا 2خانواده پدر سالاري در مدت کوتاهي و يک فصل از سال اشغال مي‌شده‌اند.2- اقامتگاههاي کشتار که به وسيله گروهي از شکارچيان براي يک يا دو روز اشغال مي‌شده‌اند که بين 40 هزار تا 100 هزار سال قبل از ميلاد مسيح مورد استفاده بوده‌اند.3- اقامتگاههاي موقتي که شکارچيان براي لحظاتي کوتاه جهت برررسي وضع شکار يا ساختن ابزار سنگي در آنجا توقف نموده و معمولا پس از ترک کردن ديگر به آنجا مراجعه نمي‌نمودند» وي در ادامه پژوهشهاي خود «در دره خرم آباد به محل اردوگاههاي شباني که مربوط به 6000 تا5800 سال پيش از ميلاد مسيح» بوده‌اند، دست يافته و نتيجه گرفته‌است که بين 45 هزار تا 38 هزرا سال پيش از اين مردماني غار نشين در اين دره سکونت داشته‌اند که گاهي براي شکار غذايي اصلي خود کوچ مي‌کرده‌اند.ديگر آثاري که از هزارهاي پيش از ميلا مسيح در اين سرزمين به جاي مانده‌اند حکايت از زيست اقوام و تأثير مردمان و فرهنگ ان بر فرهنگ ايران باستان دارند. پيشرفت آنان به ويژه کاسيها – قديمي ترين ساکنان و حکام آريايي اين ديار که 576 سال بر بابل حکومت کردند – باعث اعجاب جهانيان شده‌است، و به همين دليل لرستان را«مهد تمدن مفرغ (برنز)» ناميده‌اند.اما در تواريخ نام عيلاميان به عنوان نخستين دولت که به طور منظم بر لرستان حکومت کرده‌اند ثبت شده‌است

ازبرنز لرستان بيشتر بدانيم

Tue, 10 Mar 2009 10:04:00 GMT

" نمايشگاه مفرغ لرستان ، اسرار ايران باستان " (2)

BRONZES DU LORESTAN
IIIe-Ier MILLENAIRE AVANT J -C

ازمناطق لرستان امروزي و ارتفاعات آن بسوي قسمت هائي که نواحي آغازين بين النهرين (ميان رودان) را در بر ميگيرند، از شروع قرن بيستم به اين سو، هزاران قطعه برنز(مفرغ) باستاني بدست آمده است. قطعات نمايشگاه "برنز لرستان، اسرار قديم آيران" از کلکسيون هاي عمومي و خصوصي تشکيل شده اند. تعدادي از اين آثار در تحقيقات باستانشناسي بدست آمده ولي قسمت اعظم آنها از منابع غيررسمي (غارتگران) خريداري شده اند. شامل 230 قطعه از هزاره سوم تا هزاره اول پيش از ميلاد ميباشند.
اين آثار بي نظير و بي سابقه، نشان دهنده غناي فرهنگي و تکنيک بالاي صنعت ريخته گري در هزاره هاي پيش از ميلاد در اين منطقه ميباشند که در سالهاي 1930 هيجان بسياري در ميان دوستداران آثار باستاني بوجود آوردند.
شايد بتوان گفت که ويژه ترين اين آثار، متعلق به عصر آهنII، با پيکرنگاري (iconographie) متفاوت، مانند: موجودات چند گونه نيمه انسان و نيمه حيوان، موجودات افسانه اي-اسطوره اي هستند.
اين اشياء بي نظير نشانگر هنري هستند، که در طول هزاره ها در سايه بسر ميبرده. براي اولين بار در سال 1960 در اثر تحقيقات باستانشناسي در منطقه، گوشه اي از اين پرده تاريک کنار زده شد.
نمايشگاهي که در موزه"سرنوشي" پاريس برپاست (4 مارس تا 22 ژوئن 2008)، کوششي است با کمک دو تن ازبهترين متخصصين معماري باستاني آقاي "ژان پيئر کروسُن"
(Jean-Pierre Crusson) و خانم "وِرُنيک بَرنئو" (Véronique Barnéoud) وسعي در افکندن شعاع نوري در پس اين پرده تاريک دارد.

تاريخ کلکسيون ها و تحقيقات
منطقه لرستان در قسمت ميانه رشته کوه هاي زاگرس واقع است. دره هائي عميق ارتفاعات را از هم جدا مي کنند و اين دره ها هر کدام ار طريق راه هاي صعب العبور و گردنه هائي اغلب مملو از برف با هم ارتباط دارند.
منطقه پشتکوه در غرب زاگرس(استان امروزي ايلام) با حصار بلندي هاي کبيرکوه وبسوي مناطق آغازين بين النهرين قرار دارد.
منطقه پيشکوه با راه هائي قابل دسترس تر، چراگاه ها و مراتع پهناوربراي دام ها در شرق زاگرس و رودخانه سيمره گسترده است.
در اوائل سال هاي 1930 به ناگهان اشياء برنزي عجيب و زيبائي در بازارهاي مختلف عتيقه يافت شدند که تشابه بسياري با هم داشتند. کارشناسان از اين شباهت ها نتيجه گيري بعمل آوردند که اين اشياء مربوط به يک تمدن هستند.
در آن دوران از قول روستائيان و فروشندگاني که اين اشياء را در قبور مي يافتند، نام منطقه لرستان بر سر زبان ها افتاد و از آن زمان به بعد اين اشياء بين کلکسيونر ها نام برنز لرستان را به خود اختصاص دادند.
بخاطر اشتياق کلکسيونر ها و تشويق آنان، تحقيقات اعلان نشده اي در نقاط دور افتاده و دور از دسترس محققين رسمي در لرستان اغاز شد و همين کارها باعث رونق بيشتر حفاري غير مجاز توسط روستائيان و رونق بازار کپي برداري نيز شد.

از سوي ديگر، کاوش ها وتحقيقات رسمي باستانشناسان از سال هاي 1960 آغاز شد و تا انقلاب 1979 ادامه داشتند. آگاهي هائي که ما امروزاز هنري فراموش شده به نام برنزلرستان بدست آورده ايم، نتيجه اين تحقيقات ميباشند.
در اين تحقيقات مجموعه بسيار وسيعي از کارهاي فلزي در لرستان پيدا شدند که تاريخ پيدايش آن ها به 650 تا 3100 پيش از ميلاد باز ميگردد.
محققين اشياء مربوط به تاريخ 750-1150 ق.م را به عنوان قطعات نموداري
(Bronze Canonique) طبقه بندي ميکنند زيرا اين دسته از يافته ها را نمون? بارز و استيليست اين منطقه ارزيابي ميکنند.
متاسفانه، محققين تا کنون نتوانسته اند هيچگونه متن، تعريف، تعبيرو يا سندي از نگاره هاي ترکيبي و متعدد کار شده روي آثار برنز، که يقينأ از اعتقادات، باور ها و يا افسانه ها و اسطوره هاي مشترک مردمان ساکن در اين مناطق برآمده اند، بدست آورند.

عصر برُنزI
- پشتکوه، عصر برُنز I-II
تيم باستانشناسي بلژيکي به سرپرستي آقاي" لوئي واندِنبرگ" (Louis Vanden Berghe)، تحقيقات خود را در منطقه پشتکوه متمرکز کرده بود. " واندنبرگ" مي گويد: "به نظر ميرسد که منطقه پشتکوه در نيمه دوم هزاره چهارم قبل از ميلاد(عصر برنزI)1 يک منطقه کويري بوده است. آثار يافت شده از دوران برنز مياني(عصربرنزII) نشان مي دهند که در اين دوران مردماني که کوچ ميکرده اند در اين منطقه زندگي مي کرده اند. نقش و نگار هاي کار شده بر روي سفال ها و برنزهاي مربوط به اين دوره حاکي از آن است که در بخش شمالي پشتکوه ارتباط و در نتيجه تاثير پذيري از فرهنگ بين النهرين وجود داشته است. اين ارتباط ميتواند به دليل کنترل سياسي کمتر در بخش شمالي و يا پيمان ها و تماس هاي خاص بوده باشد".

عصر برُنز III
از دوران متأخر برنز هنوز اطلاعات داده به حدي نيست که بتوان تاثيرات و يا تحولات خاصي را تعيين کرد. در اين دوران هنوز تاثير هنر بين النهرين به چشم ميخورد.

- پيشکوه
تحقيقات در منطقه پيشکوه نشان ميدهد که مردمان اين ناحيه در يک محل ساکن بوده اند. جالب توجه اينکه آثار سکونت تا دوره هاي بعدي يعني دوران آهن رفته ،رفته کمتر شده و جاي خود را به کوچ نشيني مي دهد.

گورها
گورستان هاي ميانه هزاره سوم، اکثرأ داراي گور هاي دست جمعي هستند. اين گور ها داراي بنائي به طول 8 تا 16 متر، عرض 7,1 تا 3 متر و عمق 2 متر هستند.تنها در يک گورستان از اين دوره در محوطه باستاني "بني سرمه" (Bani Sorme) ديده شده که اين گورستان داراي گور هاي انفرادي و بسيارمتمايز است. کناره هاي گورهاي "بني سرمه" از سنگ آهکي تشکيل شده اند، کف آن ها از خاک سفت و سقف آنان از سنگ هاي صاف دوشيبه که در برخي موارد وزن آن ها به ششصد کيلو ميرسد، پوشيده مي شده است. بنظر مي رسد، هر گور دست جمعي براي افراد يک فاميل در نظر گرفته ميشده است. در اواخر هزاره سوم اين سنت به مرور از ميان رفته است. 63 گوري که از دوران هاي بعدي در سايت"ميرخير"(Mir Kheir) اکتشاف شده اند، همگي انفرادي هستند. شايد جالب توجه باشد اگر اضافه کنيم که تمامي اين گور ها به طور کلي به موازات کوه هاي زاگرس، با سمت و سوي شمال-غرب و جنوب-شرقي تعبيه شده اند.

عصر آهنII
کشفيات باستان شناسي عصرآهن بيشتر در منطقه پشتکوه توسط گروه آقاي" لوئيس واندنبرگ" انجام شده. آثار يافت شده در پشتکوه تاثير پذيري فرهنگي از "بابل" را مشخص ميکند اما اين تاثير پذيري در دوران 1150 براي مدتي طولاني پايان مي يابد. در اين دوران آثار بديلي در منطقه پشتکوه بوجود ميايد که ويژه گي خاص خود را دارد و نشانگر هنر عصر آهن همين منطقه است. محققين اين آثار را، آثار نموداري مي نامند.
براي پايان يافتن تاثيرات فرهنگي بين النهرين در منطقه پشتکوه ميتوانسته دو موضوع موثر واقع شده باشد: جنگ شاه عيلام "شوتروک-ناهونته" (Shutruk Nahunte) با بابليان و همچنين خشکسالي سختي که در همان دوران در خاور ميانه پيش آمده.
در برنز هاي نموداري که در اين دوران بوجود مي آيند (1150-900 ق.م) استفاده از آهن در برنز ها براي ساختن زينت آلات، و اسلحه ها بمرور به چشم ميخورد و فزوني ميگيرد. همچنين طرح و فرم هاي کاراکتريستيکي و ترکيبي تري بوجود مي آيد.
در سال هاي 900 تا 750 پيش از ميلاد هر دو فلز برنز و آهن براي ساختن اسلحه بکار برده مي شدند. فرم خاکسپاري ها از گروهي (فاميلي) به انفرادي تغيير ميکند.
از سالهاي 800 پيش از ميلاد به بعد با بوجود آمدن نمونه هاي جديدي از سفال نقش و نگار دار، از تعداد برنز هاي نموداري کاسته ميشود.
آثار يافت شده از سالهاي 800 تا 650 پيش از ميلاد نشان مي دهند که رشد جمعيت رو به فزوني بوده و متعاقب با آن بر ثروت اجتماعات نيز افزوده شده است. فرم هاي جديدي از سفال نقش دار و همچنين ساخت اشياء با کمک دو فلز برنز و آهن به چشم ميخورد. همچنين نشانه هاي روابط جديد با بين النهرين در آثار اين دوران قابل توجه است. عمده قطعات نموداري بدست آمده از اين دوره شمايل ها (idoles) هستند.

داده هاي باستان شناسي عصر آهن
در اين دوره گورستان ها داراي گور هاي انفرادي، نزديک به يکديگر و با سمت و سوهاي مختلف هستند.
تمامي اين گورستان ها در کنار آب رود خانه ها و يا چشمه سارها قرار دارند.
محققان در قبرستان "بردي بال" (Bard-i Bal) و "کتل گل گل" (Kutal-i Gul Gul)،شمايل هائي با تصاوير بز، همچنين تبر زين هاي گوناگون با نقش دست و انگشتان و قطعات و ظروف برنزي ديگري از عصر آهنII و III يافته اند که همگي از آثار نموداري برنز لرستان هستند.
در اين دوره گور ها با سنگ هاي آهکي به شکل چهار گوش و با زاويه هاي گرد شده ساخته شده اند. روي گورها با سنگي صاف و افقي پوشيده شده.
در اواخر اين دوره، گورها شکل بيضي به خود گرفته اند، ديوارهايشان سنگي است و سقفشان با سنگي صاف پوشيده مي شده است. در سايت "چامازي موما" (Chamahzi Mumah) دور گور ها سنگ چين شده اند.

برنز هاي نموداري 1150-750 ق.م. :

اسلحه ها: با تيغ هاي منحني و با دسته هائي فرم داده شده به شکل پنجه انسان و اشکال حيوانات. ديده مي شود که بمرور زمان،بدليل وقوع جنگ ها، اسلحه هاي بزرگتري ساخته شده اند.

روکش ترکش: با نقش و نگارهندسي ( يافت شده در گورستان ورکبود war kabud) يا نقش نموداري لرستان (از منبع غيررسمي).

دهن? اسب: معروفترين قطعات يافت شده نموداري برنز لرستان، قطعات تکميل کننده قست سر لوازم اسب مي باشند.
متن هاي بين النهريني شهادت مستندي از رام کردن اسب و سوار کار بودن مردم اطراف بابل و ارابه دو اسبه از عصر آهن به دست مي دهند. همچنين اين اسناد به ما خبر مي دهند که مردمان غرب ايران از آغاز هزاره اول پيش از ميلاد بواسطه پرورش اسب شهره بوده اند. اهميت اين مورد بخصوص پس از بوجود آمدن سپاه سواره رو به افزايش گذارده است.
دهنه هاي اسب که در تحقيقات رسمي پيدا شده اند، عمدتا در گورها و همراه مردگان به خاک سپرده شده بودند. اين دهنه ها به تمامي داراي وزن و اندازه قابل توجهي هستند و آثار سائيده گي بروي آنها نشان ميدهد که مورد استفاده قرار گرفته اند. محور اصلي نقوش اين قطعات موجودات چند گونه يا انسان هائي هستند که بر حيوانات ساطه دارند.

سنجاق ها: با نگاره هاي پر کار و متفاوت. بنظرميرسد که بعنوان زينت استفاده ميشده اند. سنجاق هائي که از تحقيقات رسمي به دست آمده اند، همگي در سايت "سرخ دم" (Surkh Dum) پيدا شده اند.
تحقيقات در "سرخ دم" نتيجه برنامه تحقيقاتي بود که آقاي "اريش اشميت" (Erich Schmitt) محقق و باستان شناس پس از افزايش فروش برنز لرستان در سال 1938 آغاز کرد. آقاي "اشميت" محل ساختماني را پيدا کرد که از نظر او محل عبادت است. در ميان اتاق اصلي اين ساختمان باقيمانده يک ساختار آجري با محلي که پر از خاکستر و استخوان حيوانات بود وجود داشت. امکان داده مي شود که اين ساخته آجري پايه يک ستون باشد. اشياء برنزي و در کنار آنها سنجاق هائي که "اشميت" به آنها دست يافت در داخل سوراخ هاي ديوارهاي اين ساختمان قرار داده شده بودند. به نظر "اشميت" اين سنجاق هابراي اداي نذر و نياز و خواسته در داخل سوراخ هاي مخصوص اين کار در ديوار ها قرار داده شده اند اين يافته ها بسيار مهم بودند ولي براي اولين بار در سال 1989 به آگاهي عموم رسانده شدند.
نقش هاي محوري سنجاق هاي پيدا شده در "سرخ دم"، باروري زنانه، افزوني محصول و سلطه بر حيوانات هستند.
تعداد ديگري از سنجاق ها که از منبع غيررسمي بدست آمده اند، طرح هائي متفاوت از موتيو هاي سنجاق هاي بدست آمده از "سرخ دم" از لباس ها و آرايش مو، انسان ها و حيوانات را نشان ميدهند.

شمايل ها ( idoles): بنظر مي آيد که ساخت اين فيگور ها و شمايل ها در طول زما
ن از ساده ترين طرح ها به ترکيبي ترين و پر نقش و نگارترين طرح ها تکامل يافته اند.

شمايل ها داراي سه نوع موتيو هستند:
• موتيو حيوانات مانند بز، گربه سانان (گورستان بردي بال Bard –i bal عصر آهن I-II).
• موتيواشکال انساني که در مرکزو بين دو حيوان قرار دارند (سايت تل تولبانTaltulban عصر آهن III).
• شمايل هاي انساني به فرم استوانه.

ساغرها: ساغرهاي برنزي منطقه پيشکوه مربوط به عصر آهن II و III

با لوله اي بلند براي ريختن مايعات بنظر پيشگامان همين دست ظروف از نوع

سفال باشند.

غُرابه ها: اين دست از ظروف گروه مهمي را تشکيل مي دهند. در حالي که منبع آنان به درستي مشخص نيست.

داراي نقوش دقيق و استيل بسيار مشخصي هستند. موتيو هاي آنان غالبا صحنه هاي عمومي، شکار، ضيافت و موجودات چند گونه را تشکيل ميدهند که بيشتر ياد آور هنر آشور و بابل (هم زمان با عصر آهن II و III در ايران) مي باشد. برخي از اين غرابه ها داراي خط ميخي هستند.

شايان ذکر است که تا کنون چنين ظروفي در بين النهرين يافت نشده اند.

1) عصر برنز : 3300-1300 ق.م(خاورنزديک)
عصر برنز I : 3300-2000 ق.م.- عصر برنزII : 2000-1600 ق.م.- عصر برنزIII : 1600-1300 ق

2) عصر آهن : 1300 تا 650 ق.م.(خاورنزديک)
عصر آهن I : 1300 تا 1100 ق.م.- عصرآهن II: 1100 تا 900 ق.م.- عصر آهن III : 900 تا 650 ق.م

3) در سال هاي اخير گروهي از محققين و باستان شناسان عصر آهن IV را که شامل دوره هاي تاريخي هخامنشي و اوايل اشکاني ميگردد را نيز به اين تقسيم بندي اضافه کرده اند.

مطالب اين نوشتارفشرده ايست از گزارشات محققين.

ارتباط بعضي از نامها در لرستان با زبانهاي مختلف آريايي

Tue, 10 Mar 2009 09:59:00 GMT

نام برخي از مکان ها و لغات در لرستان

و پيوند آن با ديگر زبانهاي آريايي

خورمووه خورمآوه(خرم آباد)

از دو بخش «خور»(khor) به معني خورشيد و« موه» يا «ماوه» به معني «ماه» تشكيل شده و به محلي اتلاق مي شده كه در آن به وسيله خورشيد ماههاي سال را در قلعه شاپور خواست (12 برجي ) مشخص و به ديگران اعلام مي كردند . برخي نيز واژه «خرمووه» را با تلفظ كنوني به معني محل طلوع خورشيد از پس كوههاي سفيدكوه (جاييكه خورشيد مي آيد يا مي شود- خورمووه) و«خورمآوه» را سرزمين خورشيد وآب و آباداني نيز مي خوانند.

وروگرد ورويِرد (بروجرد)

از دو كلمه «ورو » ( که برخي معتقدند همان «بر او» است ) به معني «بهرام» و «گرد» (به معني دايره يا شهر) تشكيل شده و به معني « بهرام گرد» يا «شهر بهرام» مي باشد (بعضي آن را به معني « بر گرد او » يا «بر او گرد» يا همان «وروگرد» مي دانند و معتقدند هنگام حكمراني بهرام در لرستان ؛سپاهيان و مردم منطقه در بروجرد « برگرد او» جمع شده و لذا وجه تسميه بروجرد از براوگرد مي باشد ) .

در اوستا بهرام به معني « پيروزمند و كشنده دشمن » ابتدا بشكل verehragna يا ورترغن بكار رفته و با توجه به اصل موجز شدن كلمات به مرور زمان و تبديل برخي از آنها در زبان شناسي ، حرف اول و آخر «ورتهرغن» ( و- ن) به مرور زمان به (ب-م) تبديل و «ورهرام» به «بهرام» مبدل شده است . «ورهرام» در گويش لري بصورت «ورو» تلفظ و بكار برده شده است . قلب «ن» به «و» در زبان لري بسيار متداول است ( « تهران» كه در لري به آن «تيرو» گفته مي شود) .

توه باواس - َبئـُس ( دخمه باباعباس)

در محل چگني دخمه اي به نام بابا عباس است که در گويش لري بگونه توه باواس َبئـُس Baos تلفظ ميگردد و به غلط آنرا بابا عباس معني کرده اند ( با توجه به بررسي هاي بعمل آمده همچين قبري در اين منطقه و معبد مهري وجود ندارد) اين معبد در ابتداي سينه کش سفيد کوه قرار دارد . به چندين دليل معبد بئس بمعني بابا عباس نمي باشد: نخست آنکه نام عباس ريشه اسلامي دارد اما نام محلي َبئـُس ريشه اوستايي دارد . در اوستا َبئـُسي بمعني بت پرستي ذکر گرديده است . دوم آنکه در محل چگني و حتي خرم آباد به آن منطقه (توه َبئـُس) Tua Baos گفته مي شود واژه توه در لهجه لري بمعني توبه مي باشد و اين دو کلمه روي هم توبه بت پرستي را مي رساند ناگفته نماند آئين مهر پرستي چندين هزار سال قبل از زرتشت در ايران وجود داشته و به دوران فريدون شاه مي رسد . و بت دگرگون شده بودا است که در اوستا بگونه َبئـُس ذکر شده است .

اسبسو (اسپستان)

نام ديگري که ريشه کهن دارد اسبسو Asbeso مي باشد و آن منطقه اي است در نزديک جنوب خرم آباد . اين نام در او ستا بگونه ( اسپوستان) Aspo – Astana و به معني اسبستان است (جاي اسب) ذکر شده است .

ملاوي ، ملاير، مالمير

ملاوي Melowi به معناي مال : سرزمين آوي : آبي( سرزمين آبي )

ملاير از دو كلمه «مل» (mal = مال و خانه ) و «آير» (Ayer= آتش ) تشكيل شده لذا ملاير (مال آير ) را بدليل داشتن آتشگاه بزرگي (از دو هزار سال پيش به اين سو) به معني سرزمين آتش ويا آتشكده خوانده يا ناميده اند.

مالمير Malmir اين کلمه لري بختياري است مال : سرزمين مير : بزرگ در لکي مال به معناي خانه است

زاگــــرس

بعضي معتقدند ريشه اين نام اوستايي است. در زبان اوستايي زاگر Za-G"R" به معناي کوه بزرگ است. اما نظري که بيشتر مورد تاييد است اين است که اين کلمه از نام مهاجران هند واروپايي ساکن در اين منطقه معروف به زاگارثي/ساگارتي (Zagarthians/Sagarthians) گرفته شده. نام قديمي اين رشته‌کوه در زبان فارسي «پاطاق» و پيش از آن « کهستان » و «پهله» بود.واژه «زاگرس» يا «زاگروس» از بيش از هشت دهه پيش و از اواخر دوره قاجار از طريق ترجمه آثار نويسندگان اروپايي (و بعضا از زبان يوناني) وارد زبان فارسي شده و سپس بر روي نقشه ايران نيز گذاشته شد. ظاهراً حسن پيرنيا اولين کسي است که واژه زاگرس را در حاشيه صفحه ? کتاب خود بنام « تاريخ ايران از آغاز تا انقراض ساسانيان» آورده است. او خود تاکيد نموده که اروپايي ها چنين (يعني زاگرس) نامند.

بعد از نوشته پيرنيا بارها به اشتباه از زاگرس به نام کوه يا دره نامبرده شد که برداشت نادرستي است زيرا واژه زاگرس بخش گسترده‌اي از شمال غربي تا جنوب شرقي ايران را با بيش از ??? نام از رشته کوه، دشت، دره، رود و شهر و بخش و روستا در استان‌هاي آذربايجان، کردستان، کرمانشاهان و اصفهان و خوزستان و بالاخره لرستان را شامل مي‌شود.

محمد قزويني در کتاب خود مي‌نويسد: «زاگرس نام يوناني سلسله جبال غربي ايران مخصوصا بختياري در غرب ايران است». دردانشنامه لاروس از زاگرس به کوتاهي به‌عنوان نام دره‌اي که نفت‌خيز است ذکر شده است.

دياکف نيز در کتاب تاريه ماد خود در شرح حمله آشوري‌ها به پارسوا و نفوذ در خاک ماد به استناد کتيبه‌هاي خوانده شده مي‌نويسد: «بطوري که در متن تصريح شده، آخرين نقطه لشکر کشي ظاهراً دژ مادي زاکروتي بود».

به استناد مطالب ذکر شده ريشه واژه زاگرس از زبان مادي يا اوستايي است و يوناني‌ها با افزودن «S» (س) به آخر آن اين واژه را به شکل يوناني مبدل نمودند. لذا واژه زاگرس (همانند واژه بختياري) هم نام کوه و دژ و هم ايل، قوم، قبيله و محلي از مادها بوده است.

افرينه(آبشار افرينه)

Afrina يا افرينه نام آبشار بسيار زيبائي در لرستان مي باشد . واژه اَفرَنكه وَنت (afrangehvat) و همچنين اَفرَجيَمن (Afrajyyama) در اوستا به ترتيب به معني « آب زا و آب دهنده » و « هميشه روان و خشك نشونده» بكار برده شده است .

چگنــــي

نام منطقه اي واقع در غرب خرم آباد كه شامل دهستانهاي سرآب دوره ؛ ناوه كش و چگني است .

در اوستا كلمه چَگ ( chag) به معني « جستجو كردن » آمده و واژه « چَگوَنه (chagvanh) به معني كاوشكر و آرزو كننده بكار رفته است . واژه چَيَنگه (chayangah) به معني «آگاهي؛ آشتي و آرامش انديشه » بكار برده شده است.

رش رشنو رشوند

در مزديسنان سه فرشته «مهر و سروش و رشن» به داوري روز واپسين گماشته شده اند . واژه «رش» در لكي و كردي به معناي «سياه» بكار رفته است اما در منابع كهن اين واژه به معني «عادل و دادگر» مي باشد

يكي از طايفه هاي« دشي نو بيرانوند» بنام «رش»(Rash) و نام خانوادگي برخي از مردم در لرستان نيز « رشنو» مي باشد . در اوستا و كتب پهلوي نام فرشته دادگستر رشنو (Rashnu) ذكر شده و يشت دوازدهم اختصاص به وي دارد . روز هيجدهم هر ماه به نگهباني اين فرشته سپرده شده است.

ويس ( ويسي يو،ويسيان ، ويس کرمي )

واژه «ويس»(veis) در اوستا به معني اسم مكان دهكده ؛ روستا و كوي و همچنين فعل «مطيع و سر بفرمان بودن» بكار رفته است . در نوشته هاي بيستون «ويس» (vis) به معناي« خاندان» و «عشيره» مورد استفاده قرار گرفته . در زبان روسي« وِس»(ves) به معني دهكده و مكان مسكوني مي باشد .

بالاگريــوه

منطقه اي واقع در بخش پاپي است .گريوه اگر چه در زبان لري به معني گريه و فغان مي باشد اما در اوستا واژه «گريوه» (Griwa) به معني گردنه (كوه) ؛ جاي تنگ و باريك و لانه جانور درنده ذكر شده است .

ساكي سكوند و سپهوند

ساكها (سكاها يا اسكيت ها) از قبايل ايراني زباني بوده اند كه از قرن هفتم قبل از ميلاد تا قرون 4 و 5 بعد از مبلاد در آسياي ميانه تا كرانه هاي درياي شمال و درياي سياه زندگي مي كردند و در سنگ نوشته هاي داريوش بزرگ نيز نام چند طايفه از آنها ذکر گرديده است قبل از استقرار سكاها در ناحيه كرانه درياچه هامون (قرن دوم قبل از ميلاد) ناحيه سيستان كنوني بنام «ذرانگيانا» خوانده مي شد كه بعد حضور سكاها بنام ايشان «سكستان» (سرزمين سكاها) ناميده شد. در قرون وسطي به اين ناحيه «سجستان» و سپس به آن «سيستان» گفته شد.

يونانيان از اين قبايل بنام «اسكيت » و «سرمت» ياد كرده اند. در سنسكريت از آنها بنام «شكا» (shaka) و در چيني بنام « سك» (sek- كه بعدها تبديل به «سي» (sai) شد) نام برده اند. سكاها ؛مادها و پارسيان باستان مشابهت هاي زباني بسياري داشته اند.

واژه «سگ» در زبان اوستائي و مادي بگونه «سپكه» (Spaka) و در پارسي باستان بنام «سكه» در زبان روسي «ساباكه» در تاتي «اسپا» و در طالشي «سپه» گفته مي شود.

نام برخي از سرداران سكائي از نام سك يا سگ چون اسپاكا(Spaca) به معني «سگ نر» گرفته شده است . نام دايه كوروش بزرگ نيز «اسپاكو» (Spaco ) به معني «سگ ماده» بوده است . برخي از نويسندگان فارسي واژه هاي سپاه و سگ را به معني شجاع و جنگجو خوانده و آنها را يكي قلمداد نموده اند.

سكاها خود را آشكودا(ushkuda) مي ناميدند و يكي از پادشاهان آنها بنام «پارتورا» در كشور «اشكوزا» حكومت مي رانده است كه بسيار شبيه اسامي و نامهاي اشكاني و پارتي است. اشكانيان خود را «كتك خوتاي» (كدخداي) مي ناميدند و اين نام را به معني پادشاه بزرگ بكار مي بردند. هنوز هم يكي از تيره هاي طايفه سكوند(سگوند) در لرستان بنام «كت خدا» معروف مي باشند.

منابع :

1. پيوند واژه هاي لري با ديگر زبان هاي آريايي، ايرج محرر

2. تاريخ ماد، دياكونوف -ترجمه كريم كشاورز

?. وبلا ک لرسو

برگرفته از وبلاگ نداي لرستان.

براي شهرم خرم آباد 2

Sun, 02 Nov 2008 09:20:00 GMT

شهر کنوني خرم آباد :در در دره اي در شمال شاپورخواست بوسيله بلندي هاي مخمل کوه محصور شده است . پهناي دره نزديک 4 کيلومتر است . آغاز بنا و رونق اين شهر پس از ويراني شاپورخواست به اواخر قرن هفتم هجري مي رسد که به علت توسعه بي رويه شهر و قطع درختان باغها و تبديل آنها به ساختمان مسکوني دچار تغييرات شده است . بخش قديمي شهر بين رودخانه ، سفيد کوه و کوه چهارياران واقع شده و به عنوان مرکز و حاکم نشين لر کوچک در طول شش قرن کانون سياست و داد و ستد بوده است .

خرم آباد يک بار بر اثر حمله تيمور زيانهاي فراوان ديد . پس از قتل شاهورديخان آخرين اتابک لر کوچک به دست شاه عباس اول ، حسين خان والي لرستان شد و تا اوايل سلطنت رضا شاه پشت کوه لرستان به وسيله جانشينان وي اداره مي شد .

خرم آباد يک بار در سال 1345 از سوي سازمان جلب سياحان وقت در بين شهرهاي کوچک عنوان نمونه گرفت و لوحه افتخار دريافت کرد .

****************

نامگذاري خيابانها و ميدانها

نامگذاري کوچه ها ، محله ها ، خيابانها و ميدانها در خرم آباد ابتدا به وسيله مردم انجام مي شد .

حضور يک شخص يک فاميل يک صنف و ... در يک کوچه و يا يک محله موجب ميشد که مردم آن کوچه يا محله را به آن نام بشناسند و نام گذاري کنند. نامگذاري خيابانهاي خرم آباد به وسيله دولت در عهد رضا شاه شروع شد . ابتدا خيابان جديد الاحداثي را که از ابتداي دوازده برجي شروع مي شد و قرار بود به گل زرد ( حدود ميدان سعدي= شهداي بعدي ) برسد را پهلوي نام نهادند . پس از آن به مرور خيابانهاي شهر نامگذاري شد و بعد ها نيز شورايي در شهرداري مامور اين کار گرديد. شهرداري پس از نامگذاري معابر به وسيله آن شورا تابلو ها و ديوار کوبها را يکي پس از ديگري نصب کرد . ابتدا براي خيابانهاي خرم آباد اين نامها را برگزيدند :

پهلوي ، شاه ، شاهپور و سپه ، که بعدها کشاورزي ، کوي افسران ، سوم اسفند ، خرم ، ستاد لشکر 5 ، بهداري لشکر 5 ، يخچال و ... به آن افزوده گرديد . در واپسين سالهاي حکومت پهلوي نام خيابانهاي خرم آباد از اين قرار بودند : کريم خان زند ، سيروس ، کورش ، سازمان ، شاه بختي ، سعدي ژاندارمري ، خيام ، فرهنگ ، سوم اسفند ، پهلوي ، هجده متري(کمر بندي ) ، فردوسي ، حافظ ، ششم بهمن ، 25 شهريور (شمشير آباد ) ، و صال ، مولوي ، 28 مرداد ، امير عزيزي ، شاهپور ،و ...

همچنين شاه آباد ، قاضي آباد ، وقفي ها (وخميها ) ، پشت بازار ، درب دلاکان ، باجگيران ، گرداب ، معدن سنگ، شمشير آباد، باغ دختران ،و....نامهايي بودند که به يک محدوده اطلاق مي شدند.

اين نامها در سالهاي بعد و پس از انقلاب تغيير کردند ولي بيشتر با همان نامهاي گذشته شناخته شده هستند .

..................................................................................................

مطبوعات در خرم آباد

****************

يکي از نخستين نشريه هايي که در دهه 1330 در خرم آباد پا به عرصه وجود نهاد و زمينه انتشار ديگر نشريات را فراهم آورد صداي لرستان بود .

(( پروانه انتشار )) انتشار صداي لرستان به شماره 9467/39390 در تاريخ 17/11/1329 به وسيله وزير فرهنگ به اين شرح صادر شد : (( به موجب قانون مطبوعات بند (ه) اصلاح قانون مطبوعات مصوب 12اسفند ماه 1327 چاپ وانتشار روزنامه صداي لرستان که تعداد چاپ آن 500 برگ در شهر خرم آباد در چاپخانه لدويان با روش اجتماعي به ترتيب هفتگي به چاپ مي رسد به مديريت و مسعوليت آقاي روح الله قاضي زاده داراي شناسنامه شماره 1014 صادره از خرم آباد مانعي ندارد .

روح الله قاضي زاده موظف است رعايت مقررات و قوانين موضوعه را بنمايد در موقع تغيير تعداد چاپ و محل و نام چاپخانه و غيره اداره کل نگارش را آگاه سازد. وزير فرهنگ (امضاء)))

نخستين شماره صداي لرستان روز يکشنبه 16 تير ماه 1330 در 4 صفحه در قطع 36 در 26 در چاپخانه دانش خرم آباد چاپ و انتشار يافت . در زير عنوان اين نشريه تا شماره سوم آورده اند : (( نگارنده مهدي قاضي )) و پس از آن (( مدير : مهدي قاضي )) که وي اين مسئوليت را تا شماره 17 عهده دار بوده و از شماره 18 به بعد به نام سيد کاظم طاهري را ب عنوان مدير نشريه نوشته اند .

دومين نشريه منتشر شده در سال 1330فروغ لرستان است .صاحب امتياز اين نشريه امين الله مصري و مديريت آن را علي فشنگچي بر عهده داشت . فروغ لرستان در قطع 31 در 42 در 4 صفحه منتشر مي شد . جاي اداره اين نشريه خرم آباد جنب پست و تلگراف بود و بالاي عنوان اين نشريه در هر شماره جز شماره 14 مي نوشتند : (رسم و ره آزادي يا پيشه نبايد کرد / يا آن که ز جانبازي انديشه نبايد کرد ).

فروغ لرستان از دهم مهر ماه 1330 تا دوازده اسفند ماه همان سال مجموعا چهارده شماره در خرم آباد منتشر شد . دوازده شماره فروغ لرستان در پاييز 1330 و دو شماره آن در زمستان همان سال انتشار يافت .

(( با من به طرهان بياييد ، داستان واقعي جنايت هولناک : انتقام خونين در دل شب ، نوشته اسفنديار غضنفري امرايي ، تازه ترين اخبار ، اخبار کشور ، جهان و شهري ، نگاهي به جرايد ، تلگرافهاي وارده ، پيام و پاسخ خوانندگان ، بهترين اشعار از جمله شعر هايي از حسام الدين ضيايي ، جواد طاهري و اسفنديار غضنفري امرايي و نيز مقالاتي از علي اصغر فشنگچي ، سيد کاظم طاهري ، نبي صادقي ، سيد حسن طاهري ، ناصر عسگري و ... از جمله مندرجات اين نشريه بوده اند.

معرفي دو تن از نويسندگان و محققان خرم آبادي

*****************************************

استاد اسفنديار غضنفري امرايي : ارديبهشت 1294 – اسفند 1371 )شاعري توانا و پژوهشگري کوشا بود و بيش از نيم قرن به رغم نا مهربانيهايي که در حقش روا داشتند دمي نياسود و بي وقفه تلاش کرد .او از آغازين سالهاي 1330 پس از حدود يک دهه انتظار چون از ناشران و ادارت دولتي نا اميد شد به فکر افتاد که به هر طريقي آثار خود را به چاپ برساند .

شادروان غضنفري از سال 1346کتابدار کتابخانه عمومي شهر خرم آباد شد و کتابهاي ارزنده اي بدان مجموعه افزود و همه هفته در آن کتابخانه شب شعر برپا کرد . لغت نامه لکي دربر دارنده 7

هزار واژه لکي و لغت نامه لري مشتمل بر 7 هزار واژه لري را گرد آورد . تاريخ و جغرافياي لرستان را نوشت . آداب و رسوم و ضرب المثل هاي لري و لکي را نگاشت، 12 هزار بيت شعر سرود .

شرح حال ملا پريشان جلد دوم کتاب گلزار ادب لرستان ، نادر نامه و ... را تدوين کرد . اما دريغا که ربع قرن نتوانست اين آثار را به چاپ برساند .

*******************

مهدي کاظمي طولابي:فرزند محمد در سال 1296 خورشيدي در خرم آباد ديده به جهان گشود و در روز 28 مرداد ماه 1368 در تهران بر اثر سکته قلبي رخت از جهان فاني بر بست .

کاظمي طولابي دوران کودکي و نوجواني ، تحصيلات خود را در خرم آباد گذراند و دغدغه نان او را به اداره ثبت اسناد و املاک خرم آباد کشانيد و در سال 1312 در اين اداره استخدام شد. شهر به شهر و ديار به ديار با مسئوليت هاي مختلف در اين اداره روزگار گذراند تا اينکه در سال 1344 با سمت معاون اداره کل ثبت اسناد و املاک کرمان بازنشسته شد .

شادروان کاظمي طولابي در زمان حيات اظهارمي داشت که شعر گويي را از ده سالگي آغاز کرده است و سال 1306 را سرآغاز حيات ادبي خود بر مي شمرد . اما به اعتقاد ما حيات ادبي و قلمي او را بايد به دو دوره تقسيم کرد .

دوره اول از سال 1306 تا 1348 به تناوب شعر سرود و در انجمن هاي ادبي شرکت کرده و شعر هاي او در نشريه هاي مختلف از جمله کانون شعرا ، تهران مصور و ...چاپ شده اند و دوره دوم از سال 1348 تا 1368 که در اين دو دهه افزون بر فعاليتهاي ادبي و قلمي دهه هاي قبلي ،قرآن کريم را تفسير منظوم کرد و کتابها يي همچون گنج لر و کشکول يا کوکبي از آسمان ادب لرستان را انتشار داد . گنج لر : مشتمل بر نظم و نثر و آثار و اشعار مذهبي ،عرفاني ،ادبي ،ملي ، انتقادي ، اجتماعي ، فکاهي ، اشعار به سبک قديم و جديد و تاريخچه مختصر لرستان بدون احتساب جلد و فهرست در 334 صفحه با قطع وزيري در مهر ماه 1350 در چاپخانه دانش خرم آباد با سرمايه مولف چاپ و منتشر شد .

کشکول يا کوکبي از آسمان ادب لرستان : در سال 1356 در 144 صفحه با قطع وزيري نشر يافت .

اين کتاب عمدتا در بر دارنده شعر هاي شادروان مهدي کاظمي طولابي است .

براي شهرم خرم آباد3

Sun, 02 Nov 2008 09:20:00 GMT

گردشگاههاي و مکانهاي ديدني خرم آباد

..............................

1- در شمال خرم آباد دره زيباي مخمل کوه :مشهور به تنگ شبيخون قرار دارد که گردشگاهي خرم و دلنشين است . مخمل کوه را به علت پوشيده بودنش از گل سنگ به اين نام مي خوانند. از اين تنگه شاه راه درجه يک و آسفالته اي دشت زيبا و سرسبز الشتر و دلفان را از راه هرسين به کرمانشاه منتهي مي کند . دشت الشتر به فاصله 40 کيلومتري شهر خرم آباد قرار دارد و به علت آب و هواي معتدل و وجود دشتهاي سبز و مناظر طبيعي از نقاط بسيار جالب و ديدني است که از راه آسفالته براي رفتن به آنجا نيم ساعت وقت لازم است . فرآورده هاي دامي در الشتر فراوان وتنگه کهمان در دامنه کوه گرين و رودخانه آن با درختان جنگلي از بدايع طبيعت است .

2- گردشگاه جنگلي نوژيان: در جنوب شرقي خرم آباد به فاصله تقريبآ 40 کيلومتري بر بالاي کوه تاف قرار دارد . در کوه تاف انواع گياهان دارويي ميرويد و طبيعت و آبشار زيباي آن براستي ديدني است .راه تاف آسفالته و قسمتي خاکي اما خوب است . اين راه تا ايستگاه کشور ادامه ميابد .

3- گردشگاه گوشه يا شهنشاه: در جنوب خرم آباد دره اي است مصفا و پوشيده از باغهاي انار و انجير. بقعه شجاع الدين خورشيد نخستين اتابک لر کوچک نيز در اين محل قرار دارد و علت شهنشاه ناميدن آن نيز به همين سبب است . گردشگاه در حدود 20 کيلومتري خرم آباد و بر سينه کوه هشتاد پهلو واقع شده . ديدگاه وسيع دشت کره گاه و دره خرم آباد و پيج و خم هاي رودخانه و دامنه هاي سفيد کوه و کوه يافته هر رهگذري را به توقف و نظاره واميدارد.

4- غار کوگان و دژ چشمک: در شمال تنگه چشمک و در مسيري که از منطقه ميان کوه و جنگلهاي انبوه آن مي گذرد و در جنوب شهر پلدختر به جاده سراسري منتهي مي شود ، دژ کهن و چشمک که از آثار آغاز دوره صفوي است ديدن دارد .در شرق اين دژ راهي روستايي به دهکده و تنگه زيباي کوگان مي رسد.در دره و بر سينه جنوبي کوه (غاريا) بقاياي دژ سنگي و دو طبقه کوگان قرار دارد که ظاهرآ از آثار اشکانيان است .

غارهاي منطقه ميان کوه اغلب زيستگاه دوره پارينه سنگي بوده است .گورستان باستاني و کهن دهکده چشمک نشانه هاي فراواني از دوره هاي فرهنگي گوناگون را داراست .اين راه تا پيش از سلطنت پهلوي و ايجاد راه سراسري راه کاروان رو خرم آباد به دزفول بود که از کوهستاني پر نشيب و فراز مي گذشت.

در دوره صفويه در هر منزل راه – از هر پنج فرسنگ و يا 30 کيلومتر کاروانسرايي ساخته شد که اسامي آنها در مسير راه باستاني خرم آباد به انديمشک و دزفول عبارت است از : گوشه ، چشمک ، قلعه نصير ، اوسر ،ميش ون ،رزه و چارتا .

5 سراب چنگايي: و نيلوفر هاي آبي آن از جمله ديدنيهاي منطقه است . ريشه گلهاي نيلوفر اين سراب در سال 1131 هجري قمري به دستور علي مردان خان والي لرستان از سراب نيلوفر کرمانشاهان به اين منطقه آورده و کشت شد .

6- مجموعه ديدني سراب کيو : شامل درياچه ،فضاي سبز و امکانات تفريحي براي کودکان بوده و چشمه آن تقريبآ 9 ماه از سال داراي آب است . از اواخر اسفند زايش سراب شروع ميشود و آب در حد نهري بزرگ ار آن بيرون مي آيد . آب در سطح وسيع و قيفي شکل چشمه که نزديک 5 متر گودي دارد کبود يا آبي تيره ديده ميشود و به همين علت آن را کيو يا کبود آب مي گويند .

7- باغ کشاورزي: گردشگاهي دلپذير است . اين باغ از پديده هاي دوران تازه است و نزديک به چندين دهه از عمر آن مي گذرد . در مرکز اداري باغ که محل تحقيقات کشاورزي است نهالهاي ميوه وجود دارد.

8- خلدبرين : در شمال شهر ، در پاي مخمل کوه و در کنار چشمه آب و چنارهاي کهن قرار دارد. منظره شهر و دشت و دره خرم آباد از اين نقطه ديدني است .

9- دژ شاپورخواست: يا فلک الا فلاک از بناهاي کهن شهر است . به روايت تاريخ اين دژ اولين بار به دستور شاپور اردشير ساساني ساخته شده و نام آن از نام باستاني شهر شاپورخواست گرفته شد.

در کاوشهاي به عمل آمده پايه ها و پي هاي قديمي تري يافت شد که هيچ ارتباطي با ساختمان کنوني نداشته است. قديمي ترين کتاب که در آن از شاپورخواست ياد شده ( مجمل التواريخ و القصص)

به تصحيح شادروان بهار است . اين دژ در فراز و نشيب روزگاران حکمراني فرمانروايان متعددي را شاهد بوده است ، چند بار به ويراني کشيده شده و هنگام آباداني بيشتر مرکز نگهداري گنج ها و خزانه شاهان و فرمانروايان بوده است .

در سال 404 هجري قمري و زمان سلطنت ديلميان ثروت و غنيمتي که در اختيار خاندان (حسنويه) بود از اين دژ به دست آمد .روايت است که براي حمل غنايم هرچه چهار پا بود پر بار کردند و به جانب بغداد بردند.

زماني که شاپورخواست متروک و شهر تازه اي بنا شد آن را( قلعه خرم آباد )ناميدند. يورش ستمکارانه صاحب قران خونخوار تيمور در کتاب (ظفرنامه) چنين گزارش شده است :(...روز سيوم به فيروزي و خرمي به خرم آباد رسيد...صاحب قران کامکار يک شب به سعادت آنجا بگذرانيد و روز ديگر به جهت محاصره قلعه خرم آباد جماعتي از سپاه را تعيين فرمود...) در يورش تيموري شهر و قلعه زيانهاي فراواني ديد که باز تعمير و ترميم شد .ظاهرآ نام( فلک الافلاک) از دوره قاجاريه روي آن گذاشته شده است. اين دژ بر روي تپه اي در کنار شهر قديمي واقع شده و از زير تپه و دژ چشمه هاي بزرگ آب جريان دارد. يک چشمه يا سراب در دامنه شرقي و يک چشمه بزرگ و چند چشمه کوچک در دامنه شمالي تپه و دژ جاريست و هم اکنون آب آشاميدني بخشي از شهر از اين چشمه ها تامين ميشود .

اطراف و دامنه دژ در دوره قاجاريه به دستور محمد علي ميرزا دولتشاه حاکم لرستان باغي ايجاد شد که آنرا (گلستان ارم ) ناميدند.هم اکنون نيز چشمه ساران و باغ دژ را (گلستان) مي گويند.اين محوته بزرگ و مشجر تا سال 1356 پادگان نظامي بود و اينک دانشگاه لرستان در آن استقرار يافته که آن هم توسط ميراث فرهنگي لرستان خريداري شده و هنوز کاملآ تخليه نشده است.اين دژ بارويي با 12 برج داشته که به روايتي بر اساس يک محاسبه نجومي بنا شده و هر برج در هر ماه شاخص نيم روز و حرکت خورشيد بوده است . از آن بارو تنها يک برج در سمت غربي تپه باقي مانده که اکنون هم به دوازده برجي مشهور است .

در اين دژ يک کتابخانه ،يک نمايشگاه از سنگ نوشته ها و سنگ گورهاي قديمي به جا مانده از قرن پنجم هجري به بعد ، موزه مردم شناسي استان شامل لباس ، فرش دستبافتها و صنايع و وسايل زندگي روستايي ايجاد شده و موزه اشياء باستاني نيز در کنار آن ميباشد که در حال حاضر قابل بهره برداري و نمايش نيست .

از مفرغ هاي لرستان و مفرغ هاي مشبک و کتيبه دار از دوره سلجوقيان تا قاجاريه نيز نمونه هاي ارزشمندي را در اين موزه مي توان سراغ گرفت . ( تعدادي از اشياء غار تاريخي کلما کره هم در آن موجود است).

10 –گرداب سنگي: اثري است از دوره ساساني و نام محلي آن (گردوبردينه ) است. گرداب سنگي چشمه آبي است که تقريبا 9 ماه از سال آب دارد و از اواخر اسفند ماه پر آب تر مي شود. در بهار آب چشمه فراوان و در پائيز کم آب است آب را با بستن دريچه شرقي آن از مسير نهري که هنوز آثار آن باقي است به دره بابا عباس ميبرده اند.اين گرداب در غرب شهر و در محلي به همين نام واقع است.

11- بقعه امام زاده زيد ابن علي در وسط شهر قديمي و در محله اي به همين نام قرار دارد .به باور مردم بقعه محل دفن امام زاده زيد ابن علي بن حسين (ع) است.نخستين بار (ابو نجم بدر حسنويه )

در سال 404 هجري بر روي اين مزار بقعه اي ساخت و هم اکنون سنگ نوشتهاي به خط کوفي خرطومي با قيد تاريخ بنا در اين مکان باقيست. در سال 1117 بقعه به دستور علي مردان خان پسر حسين خان والي لرستان به وسيله معماري به نام حاج ابراهيم اصفهاني تجديد بنا شد.در سال 1307 هجري قمري شخصي به نام حسين فرزند جهانگير بقعه را تعمير و بخشهايي از آن را تجديد بنا کرد.وي همچنين دو گلدسته مدور براي بقعه ساخت. تاريخ اين دو تجديد بنا و تعمير انجام شده بر روي قطعه سنگي مرمر به رنگ يشم کنده و بر بالاي در ورودي کار گذاشته شد . در تعميرات اخير اين کتيبه سنگي به انبار بقعه انتقال يافت . البته در ورودي بقعه که چوبي و بسيار نفيس است توسط استاد جمال الدين اصفهاني در سال 950 هجري قمري ساخته شده است.

12- مسجد جامع خرم آباد : مسجد جامع خرم آباد در سال 1070 هجري قمري توسط( شاه پرور سلطان ) دختر (آغوربيک) و همسر شاه رستم ، اتابک لر کوچک ساخته شد. مسجد در سال 1110هجري قمري به دستور شاه سلطان حسين صفوي تعمير شد و سنگ نوشته مربوط به اين فرمان هم اکنون در بخش سنگ نوشته هاي تاريخي دژ شاپورخواست نگهداري مي شود. يک بار نيز خدايي خان حسنوند جد اعلاي طايفه حسنوند در دوره کريم خان زند و يکبار هم به وصيت ملا محمد تقي خرم آبادي ، شخصي به نام زکي خان به تعمير مسجد همت گماشت.

13- بقعه بابا طاهر : در محله اي قديمي به همين نام در نزديکي جنوب غربي دژ شاپورخواست قرار دارد. سبک اصلي بنا قديمي است و آن را به شاعر و عارف بزگ ايران بابا طاهر نسبت مي دهند. در سمت غربي بقعه زاويه اي است که آن را قلندر خانه مي گويند.

14- پلهاي خرم آباد :قديمي ترين پل خرم آباد از آثار دوره صفويه (زمان شاه سلطان حسين )است اين پل 20 چشمه دارد که غير از موج شکنها بقيه آجر است . از ميان پل سنگ نوشته اي رمز گونه به دست آمده که هم اکنون در بخش کتيبه ها نگهداري مي شود.

پل خرم آبادي دومين پل بزرگ واقع در جنوب شهر است که ساختمان آن به هزينه شخصي شادروان علي عسگر خرم آبادي از معاريف شهر در نهم ارديبهشت 1333 شمسي آغاز شد و کار احداث و اتمام آن دو سال و نيم طول کشيد. طرح و نقشه و نظارت ساختمان پل از شادروان معمار يوسف فشنگچي بود. بسياري از پلهاي مسير راههاي لرستان از کارهاي اين معمار به نام است.

15- معبد مهري : در جنوب غربي شهر به فاصله 8 کيلومتر سمت راست جاده خرم آباد به کوهدشت در دره باباعباس که اکنون منطقه ممنوعه نظامي است. در سينه کش کوه ودر قسمت آغازين سفيد کوه دخمه اي در دل کوه کنده شده است. دخمه در اطراف خود چند ستون و چهار ديوار سنگچين شده دارد . در غرب دخمه بر بلندي تيغه کوه از طريق پله هاي سنگ چين شده ميتوان به سطح نسبتآ بازي رسيد که شباهت فراواني به قربانگاه دارد بلندي اين نقطه تا دامنه دخمه 20 متر است . زائران دخمه را فقط زنان تشکيل مي داده و مردان حق ورود به آنرا نداشته اند. ظاهرا اين دخمه و مجموعه آن به اعتقادات آئين مهر مربوط مي شود و معبدي براي پرستش مهر بوده است. در دره بابا عباس مزار ديگري وجود دارد که ظاهرا مدفن ماما جلاله مادر شاه خوشين پيشواي بزرگ اهل حق باشد.

16- بازار سر پوشيده يا کاروانسراي ميرزا سيد رضا : اين بازار در سال 1301 هجري قمري بوسيله ميرزا سيد رضا که اصالت تفرشي دارد ساخته شد. ميرزا سيد رضا مستوفي حکومت بود و بعد از مدتي به نايب الحکومه اي رسيد . اين بازار که سالها مرکز داد و ستد و فعاليتهاي اقتصادي با شهر هاي ديگر به شمار مي رفت داراي دو راسته شرقي با 24 دهنه دکان و راسته شمالي شامل 16 دهنه و محوطه و صحن بارانداز با 24 دهنه دکان است. هم اکنون تمامي اين بازار در اختيار زرگرها و مرکز خريد و فروش طلا است.

17- پادگان سابق ارتش يا گلستان ارم دوره قاجاريه : اکنون به دانشگاه لرستان واگذار شده و يکي از نقاط ديدني و پر طراوت شهر خرم آباد است . ( اين مکان نيز در اختيار ميراث فرهنگي لرستان گذاشته شده است ).

******************************************************************

مطالبي که تا کنون ذکر شد همه نشانگر اين مطب است که شهر خرم آباد با تاريخچه و گذشته تاريخي و کهن که در هر دوره از زندگي مردم و حکومت حکمرانان و دولتهاي مختلف را به خود ديده و همواره مرکزي براي رشد و نمو مردم و پيشرفت تمدن استان بوده است و نقش موثري در فرهنگ مردمان اين ديار داشته، در دوره معاصر و ساليان اخير با وجود داشتن استعدادهاي فروان در زمينه هاي علمي ، فرهنگي ، هنري و ساير موارد هميشه مورد کم لطفي مسئولين قرار گرفته و سهم واقعي خود را از تغييرات و پيشرفت زمانه را نگرفته و با وجود ذخاير عظيم و فعال نيروي جوان و پر شور و منابع طبيعي غني و فروان همچنان در شمار شهر هاي محروم قرار دارد . با توجه به نرخ بالاي بيکاري در اين شهر ميتوان آينده نا مطلوبي براي آن پيش بيني نمود که خود جاي بحث و نگرش کاربردي فراوان دارد .

*توجه به نيروي عظيم جوانان ، تربيت استعدادهاي نهفته ، ايجاد مراکز صنعتي

براي جذب نيروي کار و کم کردن آمار بيکاري ، توجه به رشد فرهنگي و مسائل اجتماعي ، تقويت اقتصادي بازار شهر با جذب سرمايه هاي سرمايه گذاران خارج از استان يا خارج از کشور ، توجه ويژه به صنعت پر بار توريسم و فراهم نمودن امکانات لازم براي آن و فرهنگ سازي در اين زمينه ،ايجاد امنيت براي گردشگران و تامين رفاه آنان مي تواند آينده درخشاني را براي شهر ما ، خرم آباد که بي اغراق مي توان آن را از اولين جايگاه ها و خاستگاه بشر ناميد پيش بيني کرد .*

به اميد روزهاي خوش براي شهرم *خرم آباد *

منابع:1- آثار باستاني لرستان جلد اول تاليف :حميد ايزدپناه چاپ دوم جلد 1 فصل چهارم بخش اول از صفحه (64 – 60 ) چاپ انتشارات نقش جهان سال انتشار 1363 .

2- خرم آباد شناسي تاليف:سيد فريد قاسمي. (جلد 1 صفحه 76 96 – 94) جلد دوم (15 – 14 )

( 35- 34 ) (56- 54 ) چاپ انتشارات افلاک 1378 .

3- شناخت شهرهاي ايران ،مولف :عبدالحسين سعيديان از صفحه( 386-380 ) چاپ اول سال انتشار 1379 انتشارات علم و زندگي .

كپي شده از:

گرد آوري : اميد ...

www.butterfly979.persianblog.com

آدرس سايت مربوط : http://formycity.persianblog.com/

براي شهرم خرم آباد1

Sun, 02 Nov 2008 09:13:00 GMT

براي شهرم خرم آباد !

نوشته زير با عنوان # براي شهرم خرم آباد # در مسابقه مقاله نويسي با موضوع ديد مثبت به شهر خرم آباد بدون ذکر مقام اول توسط هيئات داوران پنجم شد .

**براي شهرم خرم آباد**

دوره پيش از تاريخ

شهري که امروزه خرم آباد ناميده ميشود از نخستين سکونت گاه هاي مردم ايران به شمار مي رود. غارهاي دره خرم آباد از جمله غارهاي يافته ،پاسنگر ،کنجي،گراجنه و اشکفت قمري حاوي آثار زندگي انسان غار نشين در دوره هاي موسترين،بارادوستي و زارزي است. بنا بر تاريخ گذاري ها از راه آزمايش راديو کربن در غار کنجي (در دره خرم آباد) قدمت آثار از 40 الي 50 هزار سال تخمين زده شده.به گفته دکتر فرانک هول استاد دانشگاه رايس آمريکا و آقاي فلانري که در سالهاي 1342 الي 1343 تحقيق در مورد دوره پيش از تاريخ در جنوب غربي ايرن را به عهده داشتند و نتيجه منتشر شده همين تحقيق که در سال 1967 در آمريکا منتشر شد ذکر شده :دره خرم آباد داراي چشمه هاي آب خنک و تعدادي غار است ، به فشردگي اين دره را مرکز تحقيقات مربوط به دوره پالئولتيک ميانه (ديرينه سنگي ) قرار دهيم . تا کنون ما هفده محل اقامتگاههاي انساني دوره پالئوليتيک را در اين دره يافته ايم آنچه مسلم است با تحقيقات بيشتر مي توان محل هاي بيشتري پيدا نمود . از اين هفده غار دست کم پنج غار از آنها مربوط به دوره پالئوليتيک بوده و شامل تمدن موستري (دوره ميان سنگي ) و متجاوز از شش غار ديگر متعلق به پالئوليتيک فوقاني و شامل تمدن بارادوستي است ، دو غار ديگر نيز مربوط به پايان پالئوليتيک فوقاني و شامل تمدن زارزي بوده شايد شش غار ديگر نيز مربوط به پالئوليتيک فوقاني باشد. آثار خرم آباد حاکي از سکونت دامنه دار و مداومي در زاگرس هستند.

فرانک هول در ادامه تحقيقات خود در دره خرم آباد به محل اردوگاههاي شباني که مربوط به 6000تا 5800 سال قبل از ميلاد بوده اند ، دست يافته است و نتيجه گرفته که بين 45 هزار تا 38 هزار سال پيش از اين مردماني غار نشين در اين دره سکونت داشته اند که گاهي براي شکار غذاي اصلي خود کوچ مي کرده اند.

ديگر آثاري که از هزاره هاي قبل از ميلاد در اين سرزمين به جاي مانده اند حکايت از زيست اقوام و تاثير مردمان آن بر فرهنگ ايران باستان دارد. پيشرفت آن به ويژه کاسيها – قديمي ترين ساکنان و حکام آريايي اين ديار که 576 سال بر بابل حکومت کردند باعث اعجاب جهانيان شده است و به همين دليل لرستان را <مهد مفرغ > ناميده اند.

اما در تاريخ نام عيلاميان به عنوان نخستين دولت که به طور منظم بر لرستان حکومت کرده اند ثبت شده است. دکتر محمد معين در فرهنگ فارسي ذيل <عيلام > آورده است که : کشوري بود در قديم شامل خوزستان ،لرستان و کوههاي بختياري کنوني و از شهر هاي مهم آن خايدالو در جاي کنوني خرم آباد.

پايتخت اتبکان لر کوچک

********************

آنچه پژوهشگران و تاريخ نگاران متقدم درباره وقايع اين شهر ( خرم آباد ) از سال 570 تا 1006 هجري قمري نوشته اند اين است که شاپورخواست و خرم آباد به عنوان پايتخت اتبکان لر کوچک ، دار الخلافه دولت آل خورشيد ، حاکم نشين و مرکز سعادت حکام لر کوچک ، دار الحکومه دولت لر کوچک ناميده اند.

خرم آباد از دير باز مرکز حکومت و حاکم نشين لر کوچک بوده : در اوايل قرن ششم هجري پس از ويران شدن شهر باستانيشاپورخواست بنا شد . شاپورخواست از جمله شهرهايي بود که به فرمان ( شاپور اردشير ساساني ) بنا شد و به هنگام آباداني شهري پر رونق و تختگاه شاهان بود. مردم از هر طبقه و با هر نوع اعتقادي آزادانه در آن زندگي مي کردند و شهر تا قرنها پس از هجوم اعراب هنوز داراي موقعيت سياسي و تجاري خود بود . در غرب شاپورخواست پلي عظيم(طاق پل شکسته ) بر روي رودخانه وجود داشت که ويرانه هاي آن از معماري دوره ساساني و اهميت شهر حکايت مي کند .

در دوره ديلميان مناره اي در ميان شهر با آجر ساخته شده است که اکنون نيز پا برجاست . مناره 30 متر بلندي دارد و با 99 پله مارپيچي مي توان به بالاي آن رسيد . شاپورخواست تا دوره سلجوقيان هنوز رونق داشت . سنگ نوشته اي مکعب شکل که در گذشته بر دروازه شهر قرار داشت ، از آثار اين دوره است . تاريخ سنگ نوشته 513 ه. ق و متن آن به عربي است . متن سنگ نوشته حاکي است به دستور ( برسق ابوسعيد ) امير سپهسالار سلطان محمود محمد بن ملکشاه سلجوقي کوه چراني و علف چراني حشم و گله ، جز چراگاهاي دشت جنوب خرم آباد ، براي مردم رايگان اعلام شده است و ظاهرآ مردان از پوشيدن لباس ابريشمي منع مي شده اند .

......................................................................................................................................

<< برسقيان دسته اي از حکام سلجوقي بوده اند که بر خرم آباد و الشتر حکمراني مي کردند .>>

معرفي و موقعيت جغرافيايي

*************************

دره خرم آباد به طول 15 و عرض 12 کيلومتر در ميان کوه هاي موازي شکل آهکي سفيد کوه و سياه کمر و مدبه به ارتفاع 1170 متر بالاتر از سطح دريا و در 48 درجه و 21 دقيقه طول جغرافيايي و 30 درجه و 43 دقيقه عرض جغرافيايي واقع شده است . شهر خرم آباد مرکز شهرستان خرم آباد و مرکز استان لرستان است و در 491 کيلومتري جنوب باختري تهران و در مسير راه اصلي اهواز – اراک – تهران قرار دارد .

.......................

رودها :رودهاي فصلي و دائمي فراواني در شهر خرم آباد روان است : 1- رود خرم آباد 2- رود کرگانه

3- رود کاکاشرف .

.......................

چشمه ها :1- چشمه گلستان 2- چشمه مطهري يا سرچشمه (شاه آباد ) 3- چشمه گرداب دارايي

4- چشمه سراب کيو .

.............................

آب و هوا : معتدل و نيمه خشک ، بيشترين درجه حرارت در تابستان 41 درجه بالاي صفر و سردترين درجه حرارت در زمستانها 5 درجه زير صفر ، ميزان بارندگي سالانه حدود 500 ميليمتر است .

.............................

کوهها : 1- سفيد کوه 2- مدبه 3- سياه کمر از کوههاي زاگرس در شمال باختري – جنوب خاوري سر برفراشته اند .

.............................

جمعيت : با جدا شدن لرستان از خوزستان و مرکزيت يافتن شهر خرم آباد و اسکان عشاير مختلف لر در اين شهر ، جمعيتش رو به فزوني نهاد از اين گذشته مهاجرتهاي درون استاني و برون استاني شهر خرم آباد مورد توجه و اسکان و اقامت جمعيت فراواني گشت و فعاليت هاي اقتصادي چندي در اين شهر آغاز شد .

طبق آخرين آمارگيريها در سال 1384 اين شهر اکنون بالغ بر ?????? نفر جمعيت دارد.

................................

مردم : آريايي نژادند و به زبان فارسي با گويش لري سخن ميگويند .

................................

فرآورده ها : گندم ،جو ،بنشن ،تره بار ، آلبالو ، گيلاس ، گوجه ، هلو ، زرد آلو ، شليل ، سيب و انگور است .آب کشاورزي از رود و آب آشاميدني شهر از چشمه ها و برق شهر از برق منطقه اي فراهم ميشود .

.................................

صادرات : 1- محصولات کشاورزي 2- صنايع دستي 3-صنايع کارخانه اي و کارگاهي .

مناطق ديدني و طبيعي : 1- درياچه کيو در کنار پارک کيو که آب آن از چشمه است 2- درياچه گهر در منطقه حفاظت شده اشترانکوه در بلندي 2400 متري از سطح دريا و به مساحت حدود صد هکتار ، آب آن از آبشارها و چشمه هاي اطراف است .

شکل و ترکيب خرم آباد بيشتر تابع عوامل جغرافيايي است ، بطوريکه فشار جمعيت ، خانه هاي شهر را تا کمرکش کوهها پيش برده است . خرم آباد داراي نقشه اي قديمي و طبيعي است. خيابانهاي اصلي آن از دو خيابان عمود بر هم تشکيل گشته که با جهت شمالي ، جنوبي و شرقي – غربي در محلي به نام سبزه ميدان در مرکز شهر ، يکديگر را قطع مي کنند. البته با پيشرفت شهر نشيني و افزايش جمعيت خيابانها و راههاي جديد به وجود آمده ولي نسبتآ اين معيار هنوز مورد قبول ساکنان است . از لحاظ قدمت و سابقه تاريخي ، اين شهر با تاريخ چندين هزار ساله اي که دارد يکي از شهرهاي قديمي ايران بشمار مي آيد . و در طي تاريخ خود دستخوش تغييرات زيادي بوده است . مرکز اوليه آن خايدالو ميباشد ، که مربوط به دوره هاي قبل از ساسانيان است . اين شهر ، از آغاز تاسيس تا کنون تمدنهايي از قبيل کاسي ها ، بابلي ها ، عيلاميها ، ساسانيان ، سلجوقيان ، و خوارزمشاهيان را به خود ديده است .

علت وجودي خرم آباد: دره طبيعي و قيفي شکل و پر از آب آن و همچنين قلعه فلک الا فلاک مي باشد که محل امن و سنگري محکم براي حکام زمان در مقابل متعرضان به شمار مي آمده است . چنانکه مساکن شهري ، و بطور کلي شهر گرايي و يکجا نشيني نيز از نقاطي که در جوار قلعه بوده اند آغاز شده است . محله هايي از قبيل بابا طاهر ، درب دلاکان و پشت بازار با ايجاد آرامش و امنيت تدريجي شهر ، گسترش يافت و به سوي شمال و جنوب و مشرق توسعه پيدا کرد. بطوري که امروز شهر ، از حالت گسترده ، به صورت متراکم و فشرده تغيير شکل داده است . خرم آباد شهري بازرگاني ، خدماتي و نظامي است . اين عوامل به اضافه مرکزيت استان لرستان و بخشهاي تابع ، موجب جذب مهاجران شهري و روستايي شده است . در اثر فشار زياد جمعيت و تغيرات اقتصادي در زندگي شهر ، محله هاي جديدي به نام قاضي آباد ، کوي فلسطين ، کوي انقلاب ، منطقه شفا و اطراف کيو و حتي هم اکنون محله هاي جديدتري به سمت شمال و جنوب شهر به وجود آمده است .

خرم آباد شهر چشمه هاي جوشان و گوارا ، شهر جويبارها ، ( گلابست گويي به جويش روان ) محصور در ميان کوههاي ، شهر سروها و چنارها ،با بهاري زيبا و داماني پر از شقايق و ارغوان و بنفشه است .

پائيزش بهار عارفانه ، زمستانش سرشار از مستانه هاي طبيعت دلنشين و مطبوع است .شهري خرم و آباد با مردمي با صفا همچون طبيعت آن .

سايت : http://formycity.persianblog.com/

مشاهير علمي

Tue, 29 Apr 2008 09:42:00 GMT

از خيل عظيم مشاهير علمي اين سرزمين كهن ميتوان به:

دكتر محمد عاليخاني -دكتراي حقوق بين الملل از فرانسه-سفير ايران در سالهاي نخست انقلاب-استاد دانشگاههاي تهران و شيراز و خرم آباددر سالهاي متمادي -ساكن آمريكا

محمد پورسرتيپ-سفير حكومت شاهنشاهي در سوريه و به گفته امير احمدي از تحصيل كرده هاي حكومت

فتح الله پورسرتيپ - نايب رييس مجلس شوراي ملي در دوره هاي متمادي قبل از انقلاب

پروفسور چگني-رييس انجمن پلاسما وليزر ايران

پروفسور امان الهي بهاروند-استاد دانشگاههاي ايران

پروفسور حميدرضا تيزهوش(http://pami.uwaterloo.ca/tizhoosh/)

دكتردلاور-استاد دانشگاههاي ايران

دكتر محمد حسين حجاريان

دكتر محمد حسن حجاريان

دكترعبدالحسين زرين كوب

مهرداد اوستا

دكتر جعفر شهيدي

دكتر هوشنگ اعظمي

فتح الله پورسرتيپ نايب رييس مجلس شوراي ملي و به گفته سردار امير احمدي از تحصيلكرده هاي حكومت(افتخار لرستان)

آيت الله بروجردي

آيت الله كمالوند

دكتر مهرداد

محمد علي ساكي

وبسياري از عالمان ديگركه در خارج از كشور به سر مي برندوعالماني كه اسم آنها به دليل كم اطلاعي بنده از قلم افتاده است

دانستنيهاي لرستان

Mon, 28 Apr 2008 09:36:00 GMT

مناظر ديدني از طبيعت لرستان براي گردشگري

لرستان

Mon, 28 Apr 2008 09:24:00 GMT

استان لرستان

مرکز: خرم آباد

• تعداد شهرستان: 9 شهرستان

لرستان سرزميني زيبا و پر رمز و راز با آب و هواي دل پذير و محصور در کوه هاي مرتفع در غرب ايران قرار گرفته است .

فضاي طبيعي و پربركت استان لرستان سبب شده كه اين منطقه از روزگار باستان تاكنون محل زندگي اقوام و گروه هاي اجتماعي مختلف باشد. به همين لحاظ نيز دربرگيرنده‌ي آثار متعدد معماري و تاريخي از دوره هاي مختلف تاريخي است كه آثار يادشده امروزه جزو جاذبه هاي معماري و تاريخي اين ديار به شمار مي آيند. كشفيات باستان شناسي حكايت از زندگي ديرينه‌ي انسان ها در اين منطقه دارد .

استان لرستان داراي آب و هواي متنوعي است. در زمستان، هنگامي كه در شمال لرستان برف و كولاک و سرماي شديد جريان دارد،قسمت هاي جنوبي آن از هواي مطبوع و باراني برخوردار است. غذاهاي استان لرستان را انواع آش هاي محلي، غذاها، دسرها و شيريني هاي سنتي تشکيل مي دهند که مهم ترين آن ها را عدس پلو با گوشت،باقلاپلو، كباب چنجه، كپه‏‏، کال جوش يا كله جوش، ُماج و كوفته تشكيل مي دهند.

انواع صنايع دستي عشايرلرستان عبارت اند از: سياه چادر، چيت، قالي و گليم.

صنايع دستي روستايي را قالي، گليم، رنگرزي و جاجيم بافي تشكيل مي دهند و عمده صنايع دستي شهري را نيز خراطي، ورشوسازي، قالي بافي و گليم بافي تشكيل مي دهد.

موسيقي لري با موسيقي ‹‹رديف دستگاهي›› پيوند نزديکي دارد. بخش مهمي از اين موسيقي از طريق كمانچه و كمانچه نوازي محلي در موسيقي رسمي ايران ‹‹رديف›› نيز تاثير گذاشته است. اغلب موسيقي هاي محلي لرستان در دستگاه ماهور و بيش تر با ساز کمانچه اجرا مي شوند. موسيقي هاي لرستان به چهار بخش موسيقي كار، موسيقي مراسم، موسيقي عروسي و موسيقي ترانه هاي روز تقسيم شده است. ترانه ها و رقص هاي متداول لري بيش تر در مورد طبيعت وحماسي مي باشند و ترانه هايي كه جنبه تغزل دارند، در بين مردم از تداول كم تري برخوردار هستند

پوشش زنان عشايري، پيراهن‌هاي بلند، دامن‌هاي چين‌دار رنگي، كتي بدون آستين از پارچه‌هاي مخمل رنگي، يک جفت گيوه و روسري‌هايي به رنگ‌هاي سبز، قرمز وصورتي به نام «مينا» است. زنان قسمتي از مينا را به لچک سنجاق مي‌كنند و بقيه‌اش را روي شانه‌ها و پشت سر مي‌اندازند.

پوشاک مردان نيز دو نوع است كه هر كدام را در زمان مناسب خود مي‌پوشند، در روزهاي عادي، مردان شلوار دبيت مشكي گشادي مي پوشند و پيراهني با يقه‌ي گرد كه دكمه‌اي بر روي شانه دارد به تن مي كنند. چوتا يا چوخا، بالاپوش بختياري است و پارچه‌اي از جنس پشم دارد. پيش از متداول شدن چوقا از قبا استفاده مي شد و روي آن شال مي‌بستند .

البته آنچه يادآور شديم در مورد لرستان كهن مي باشد كه هم اكنون بسياري از اين رسومات كنار گذاشته شده اند.ضمنا رسم ورسومات ذكر شده در ميان عشاير بوده و رابطه ايي با زندگي شهري استان ندارند.

روستاهاي نمونه گردشگردي اين استان عبارتند از :ايمان آباد(كنگرزرد-گيلاوند-مهميل -امامزاده زيبامحمد-طرس-تاريكدر)- امامزاده قاسم – بيشه – چنار گريت – رباط نمکي – سراو.... – سنگتراشان – کمندان – گابکان – گوشه - شهنشاه - ترجبان – وليعصر (ميرآباد ) ولائي

مسيرهاي گردشگري عمومي كشور

استان لرستان

رديف	مبدأ سفر	مقصد سفر	مسير سفر	فهرست جاذبه ها
0	خرم آباد	خرم آباد	______	قلعه تاريخي فلک الافلاک و موزه آن- پل تاريخي کشکان- آبشارهاي سه گانه عباس آباد- آبشار نوژيان- آبشار بيشه پوران- گرداب سنگي- سنگ نوشته تاريخي خرم آباد- مناره آجري- آبشار وارک- مقبره زيدبن علي- مسجد امام- بقعه شجاع الدين خورشيد(شهنشاه)- مسجد جامع خرم آباد- مقبره فلک الدين- کاروانسراي گوشه شهنشاه -درياچه كيو-ساحلي گردشگران
1	خرم آباد	بروجرد	خرم آباد- زاغه- چالان چولان- بروجرد	پل چالان چولان- مسجد جامع بروجرد- مسجد سلطاني- امام زاده جعفر- مقبره شاهزاده ابوالحسن- بازار سرپوشيده- صنايع دستي ورشو سازي- روستا و سراب ونائي
2	خرم آباد	اليگودرز	خرم آباد- درود- ازنا- اليگودرز	آبشار شوي- پل چالان چولان- امام زاده حمزه علي- آبشار بيشه درود- درياچه گهر- امامزاده قاسم- تونل برفي- دره تخت خان- كمندان- روستاي دربند- تيان- سراب رودك- آبشار آب سفيد- امام زاده دوخواهران
3	خرم آباد	نورآباد	خرم آباد- الشتر- فيروزآباد-نورآباد	آبشار گل هو- دژشينه- پارك جنگلي مخمل كوه- سراب كاكا رضا- سراب كهمان- سراب زز- امام زاده بابابزرگ
4	خرم آباد	كوهدشت	خرم آباد- كوهدشت	کاخ ساساني- غار هميان- مقبره داودرش- پل تاريخي كشكان- رودخانه كشكان- پارك جنگلي بلوران- امامزاده ابوالوفا- امامزاده محمد- سايت باستاني سرخ دم لكي
5	خرم آباد	پلدختر	خرم آباد- پلدختر	پارك جنگلي شوراب- پل كلهر(معمولان)- پل پلدختر- غار کلماکره- غار کوگان- رودخانه كشكان- تالابهاي نه گانه بين المللي پلدختر- پل گاوميشان
6	خرم آباد	ايمان آباد-سپيد دشت	خرم آباد- سپيد دشت(آبشار بيشه)	منطقه ايمان آباد-تپه باستاني كنگرزرد-تنگه زيباي ايمان آباد-سنگ نوشته روستاي كمالوند- آبشار گريت- آبشار بيشه- منطقه سپيد دشت